Deklaracja dostępności – jak ją przygotować?

Deklaracja dostępności to dokument, który potwierdza zgodność np. strony internetowej lub aplikacji mobilnej z wytycznymi dotyczącymi dostępności cyfrowej. Dla organizacji pozarządowych jest to ważny element, który umożliwia wszystkim użytkownikom, w tym osobom z niepełnosprawnościami, pełne korzystanie np. z zasobów strony. Od 23 września 2020 r. taka deklaracja jest obowiązkowa dla każdej strony internetowej, a od 23 czerwca 2021 r. dla każdej aplikacji mobilnej, która należy do podmiotu publicznego. Jak utworzyć taką deklarację krok po kroku?

Co to jest deklaracja dostępności?

Deklaracja dostępności to oficjalny dokument, który informuje użytkowników o stopniu zgodności strony internetowej z międzynarodowymi standardami dostępności, takimi jak WCAG (Web Content Accessibility Guidelines). Więcej na temat WCAG można przeczytać w naszym artykule „Deklaracja dostępności a NGO w Polsce”. Dokument ten powinien zawierać informacje o dostępności treści, funkcjonalności, a także ewentualne ograniczenia, które mogą występować na stronie. Deklarację należy napisać w języku, w jakim podawane są treści na stronie internetowej. Jeżeli jest kilka wersji językowych strony, trzeba przygotować na każdą z nich deklarację we właściwym języku. Istotne, że nawet jeśli strona nie jest przygotowana w sposób ułatwiający korzystanie z niej osobom z niepełnosprawnościami, to i tak powinna posiadać opisywaną deklarację.

Dlaczego deklaracja dostępności jest ważna?

Deklaracja dostępności jest kluczowa dla zapewnienia, że wszystkie osoby, niezależnie od ich możliwości, mogą korzystać z zasobów strony internetowej. Dla organizacji pozarządowych, które często pracują z różnorodnymi grupami społecznymi, zapewnienie dostępności jest nie tylko obowiązkiem prawnym, ale także moralnym. Ułatwia to komunikację i umożliwia dotarcie do szerszego grona odbiorców.

Wymagania prawne dotyczące dostępności

W wielu krajach obowiązują przepisy prawne wymagające od publicznych stron internetowych i aplikacji mobilnych spełnienia określonych standardów dostępności. Na przykład w Unii Europejskiej obowiązuje dyrektywa 2016/2102, która nakłada obowiązek zapewnienia dostępności cyfrowej. Organizacje pozarządowe powinny być świadome tych wymagań i dążyć do ich spełnienia. Do przestrzegania wytycznych WCAG zobowiązane są w Polsce głównie podmioty publiczne. Zgodnie z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, wszystkie strony internetowe oraz aplikacje mobilne podmiotów publicznych muszą być zgodne z wytycznymi WCAG 2.1 na poziomie AA.

Kroki do przygotowania deklaracji dostępności

Audyt dostępności strony

Pierwszym krokiem jest przeprowadzenie audytu dostępności strony. Można to zrobić samodzielnie np. z wykorzystaniem „listy kontrolnej” udostępnionej na stronie gov.pl, przy użyciu narzędzi online, takich jak WAVE, lub skorzystać z usług profesjonalnych firm zajmujących się audytem dostępności. Audyt powinien obejmować analizę wszystkich elementów strony, w tym treści tekstowych, obrazów, formularzy i multimediów.

Analiza wyników audytu

Po przeprowadzeniu audytu, należy dokładnie przeanalizować wyniki. Identyfikacja obszarów, które wymagają poprawy, jest kluczowa dla dalszych działań. Wyniki audytu powinny wskazywać konkretne problemy i sugerować możliwe rozwiązania, które należy wdrożyć.

Tworzenie treści deklaracji

Zawartość deklaracji dostępności jest dokładnie określona i wspólna w całej Unii Europejskiej. W deklaracji są 3 rodzaje treści: takie, których trzeba użyć co do słowa zgodnie ze wzorem, uzupełniając tylko np. nazwą podmiotu publicznego; takie, które można opisać własnymi słowami, ale uwzględniając w tym opisie konkretne wymagane elementy; inne nieobowiązkowe treści, przydatne dla osób z niepełnosprawnościami, korzystających z informacji i usług danego podmiotu publicznego. Na podstawie wyników audytu można przystąpić do tworzenia treści deklaracji dostępności. Dokument powinien zawierać:

• Tytuł „Deklaracja dostępności” – jest to element obowiązkowy.
• Zobowiązanie do przestrzegania dostępności i informację, jakiej strony dotyczy deklaracja – kolejny element obowiązkowy, który aktualizuje się jedynie o nazwę danej organizacji i adres jej strony w formie linku.
• Informacje o zgodności strony z wytycznymi WCAG – do wyboru są trzy warianty:
  – Strona internetowa jest zgodna z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. — jeśli strona spełnia wszystkie wymagania opisane w załączniku 1. do tej ustawy;
  – Strona internetowa jest częściowo zgodna z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu niezgodności lub wyłączeń wymienionych poniżej. — jeśli strona spełnia większość wymagań opisanych w załączniku 1. do tej ustawy,
  – Strona internetowa jest niezgodna z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Niezgodność (niezgodności) lub wyłączenia wymieniono poniżej. — jeśli strona nie spełnia większości wymagań opisanych w załączniku 1. do ustawy.
• Opis dostępnych funkcji ułatwień dostępu.
• Informacje kontaktowe do osoby odpowiedzialnej za dostępność.
• Opis ewentualnych ograniczeń i planowane działania naprawcze.

Raz do roku (do 31 marca) należy zrobić przegląd deklaracji dostępności, czyli sprawdzić jej aktualność. Po takim przeglądzie należy do deklaracji dodać zaktualizowaną datę oraz ewentualne zmiany w kontekście dostępności, jeśli jakieś zaszły.

Deklaracja dostępności powinna być przygotowana i opublikowana także w określony sposób pod względem „technicznym”. Taki wymóg pozwala osobom z niepełnosprawnościami szybko ją odnaleźć. Nawet gdy cała strona nie jest dostępna cyfrowo, to sama w sobie deklaracja musi być dostępna. Deklarację należy sporządzić w formacie HTML i umieścić ją na stronie głównej lub w miejscu, które wyświetla się powtarzalnie przy każdej stronie – np. w stopce. W kodzie HTML należy też umieścić odpowiednie identyfikatory (ID), które zamieszczamy poniżej i dotyczą one konkretnych elementów deklaracji:

• a11y-wstep: obowiązkowe oświadczenie o dostępności;
• a11y-podmiot: nazwa podmiotu publicznego;
• a11y-url: adres strony internetowej lub aplikacji mobilnej do pobrania;
• a11y-data-publikacja: data opublikowania strony internetowej lub wydania aplikacji;
• a11y-data-aktualizacja: data ostatniej aktualizacji strony internetowej lub aplikacji mobilnej;
• a11y-status: status pod względem zgodności z ustawą o dostępności cyfrowej;
• a11y-ocena: link do dokumentu z analizą o nadmiernym obciążeniu. Identyfikator jest opcjonalny;
• a11y-data-sporzadzenie: data sporządzenia deklaracji dostępności;
• a11y-audytor: nazwa podmiotu zewnętrznego, który przeprowadził badanie dostępności. Identyfikator jest opcjonalny;
• a11y-kontakt: sekcja z danymi kontaktowymi;
• a11y-osoba: imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej za kontakt w sprawie niedostępności (osoba kontaktowa);
• a11y-email: adres poczty elektronicznej osoby kontaktowej — przykład: <a id=”a11y-email” href=”mailto: dostepnosc@podmiot-publiczny.pl”>dostepnosc@podmiot-publiczny.pl</a>;
• a11y-telefon: numer telefonu do osoby kontaktowej;
• a11y-procedura: opis procedury wnioskowo-skargowej;
• a11y-architektura: sekcja z informacjami o dostępności architektonicznej.
• a11y-aplikacje: sekcja z informacjami o aplikacjach.

Powyższe identyfikatory są obowiązkowe, jeśli dana treść występuje w naszej deklaracji. Dodatkowo deklaracja dostępności powinna być podzielona na spójne i logicznie rozmieszczone nagłówki <h…>, a wymaganym minimum są: nagłówek tytułowy „Deklaracja dostępności”, nagłówek sekcji, podrzędny do nagłówka sekcji „Deklaracja dostępności” oraz nagłówek kolejnej sekcji, podrzędny do nagłówka sekcji Deklaracja dostępności.

Aktualizacja i monitorowanie

Deklaracja dostępności nie jest dokumentem jednorazowym. Strona internetowa powinna być regularnie monitorowana i aktualizowana pod kątem dostępności. Nowe treści i funkcjonalności powinny być tworzone zgodnie z wytycznymi dostępności. Ważne jest, aby deklaracja była stale aktualna i odzwierciedlała rzeczywisty stan strony.

Przykład deklaracji dostępności

Poniżej przedstawiamy przykładową deklarację dostępności:

Deklaracja dostępności

Nazwa Organizacji zobowiązuje się zapewnić dostępność swojej strony internetowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do strony internetowej www.nazwaorganizacji.pl.

Data publikacji strony internetowej: 2023-12-01
Data ostatniej dużej aktualizacji: 2024-06-01

Strona internetowa jest częściowo zgodna z wytycznymi dla dostępności treści internetowych (WCAG) 2.1 na poziomie AA z powodu niezgodności lub wyłączeń wymienionych poniżej.

- Niektóre obrazy nie mają tekstu alternatywnego.
- Formularze nie są w pełni dostępne dla technologii asystujących.

Dokładamy wszelkich starań, aby usunąć te niezgodności. W przypadku problemów z dostępnością strony prosimy o kontakt: email@nazwaorganizacji.pl.

Wskazówki dla organizacji pozarządowych

Organizacje pozarządowe powinny konsultować się z użytkownikami, w tym z osobami z niepełnosprawnościami, aby lepiej zrozumieć ich potrzeby i oczekiwania. Ważne są także regularne szkolenia zespołu odpowiedzialnego za stronę internetową z zakresu dostępności, które pomogą w utrzymaniu wysokich standardów. Treści na stronie powinny być napisane prostym, zrozumiałym językiem, co ułatwi ich odbiór przez wszystkich użytkowników. Z kolei regularne testowanie dostępności strony, zarówno za pomocą narzędzi automatycznych, jak i testów z udziałem użytkowników, pozwoli na bieżąco wykrywać i naprawiać problemy.

Podsumowanie

Przygotowanie deklaracji dostępności to kluczowy krok w kierunku zapewnienia, że strona internetowa organizacji pozarządowej jest dostępna dla wszystkich użytkowników. Regularny audyt, analiza wyników, tworzenie szczegółowej deklaracji i jej aktualizacja to niezbędne elementy tego procesu. Organizacje powinny dążyć do ciągłego doskonalenia dostępności, co pozwoli na skuteczniejsze dotarcie do szerokiego grona odbiorców i realizację misji organizacji.